चला उद्योजक घडवूया: उद्योग

फ्रान्समध्ये जुने आयफोन (iPhones) स्लो केल्याबद्दल ॲपलला २७ दशलक्ष डॉलर्सचा दंड ठोठावण्यात आला. दुसऱ्या कोणत्याही देशात ते यातून सहजासहजी सुटले असते.

'प्लॅन्ड ऑबसोलेसन्स' (Planned Obsolescence - उत्पादनाचे आयुष्य जाणीवपूर्वक कमी करणे) हा फौजदारी गुन्हा ठरवणारा फ्रान्स हा जगातील पहिला देश बनला आहे. कोणतेही उत्पादक जर जाणीवपूर्वक त्यांच्या उत्पादनाचे आयुष्य कमी करत असतील, तर त्यांना दोन वर्षांपर्यंतचा कारावास, ३,००,००० युरो दंड किंवा त्यांच्या वार्षिक महसुलाच्या ५% पर्यंत दंड होऊ शकतो. कार्यकर्त्या लातितिया वासेर यांनी स्थापन केलेल्या HOP या स्वयंसेवी संस्थेने हे कायदेशीररीत्या शक्य करण्यासाठी अनेक वर्षे प्रयत्न केले.

२०२० मध्ये, जुन्या आयफोनचा वेग मुद्दाम कमी केल्याबद्दल ॲपलला २७ दशलक्ष डॉलर्सचा दंड आकारण्यात आला आणि त्यांना त्यांच्या वेबसाइटवर महिनाभर जाहीर कबुली देण्यास भाग पाडले गेले. फ्रान्सने एक अनिवार्य 'रिपेअरेबिलिटी इंडेक्स' (Repairability Index) देखील सुरू केला आहे: आता प्रत्येक स्मार्टफोन, लॅपटॉप आणि घरगुती उपकरणावर १ ते १० दरम्यानचे रेटिंग असते, जे ते उपकरण दुरुस्त करणे किती सोपे आहे हे दर्शवते. तसेच, नवीन वस्तू खरेदी करण्यापेक्षा जुनी दुरुस्त करणे स्वस्त पडावे यासाठी एक राष्ट्रीय 'रिपेअर फंड' (Repair Fund) दुरुस्तीसाठी अनुदान देतो.

दुसऱ्या कोणत्याही देशाने इतके धाडसी पाऊल उचललेले नाही आणि आता युरोपियन युनियन (EU) देखील अशाच प्रकारच्या कायद्यांवर काम करत आहे.

अश्विनीकुमार